Staatsceremonieel

Deze pagina is momenteel in ontwikkeling

12 mei 1849 Inhuldiging Koning Willem III

Om 13.00 uur verlaat Zijne Majesteit de Koning het Paleis op de Dam om naar de kerk te gaan.

  • Klokken luiden en de muziek van de Dragonders speelt trompetsignalen bij vertrek uit het Paleis op de Dam.
  • De muziekkorps van de Schutterij en de stafmuziek van de Grenadiers spelen de volksliederen bij aankomst Nieuwe Kerk.
  • In de stoet naar de kerk bevonden zich de Koningen en Herauten van Wapenen met hunne Trompetters.

Na de inhuldiging volgt dezelfde weg terug met dezelfde muzikale plechtigheden.

14 mei 1849 Algemeen Handelsblad Inhuldiging Koning Willem III Jpg

Afbeelding – 1,4 MB 9 downloads

Schilderij van Johannes Bosboom
Inhuldiging van koning Willem III in de Nieuwe Kerk te Amsterdam


17-19 oktober 1883 Staatsbezoek Koning Leopold II van België

Programma Militaire Muziek

18 oktober 1883

Koning Leopold II op bezoek bij zijn neef, kroonprins van Portugal in het "Amstel Hotel" in Amsterdam

  • Tijdens het diner muziek van het Muziekkorps der Schutterij o.l.v. luitenant-kapelmeester Coenen. Voor deze gelegenheid gecomponeerde Ouverture "La Belgique et la Hollande".

Galaconcert in Park Schouwburg in Amsterdam voor Koning Willem III en Koningin Emma (Nederland), Koning Leopold II en Koningin Maria Hendrika (België) en kroonprins Carlos I (Portugal).

  • Stafmuziek van de Grenadiers o.l.v. J.H. Völlmar en solisten Dyna Beumer (Brussel), Henri Heuschling (Brussel) en Henri Bosmans, solo-cellist van het Park-orkest.
  • Het concert bestond uit tien stukken, o.a. een feestmars van J.H. Völlmar, de Fantaisie de l 'opéra "Carmen" en de Suite de morceaux de l'opéra "Le Trouvere" de Verdi.
  • Tijdens de binnenkomst van de Koning en Koningin speelde het orkest de "Brabanconne", het Belgische volkslied.

19 oktober 1883

Aankomst Koning Leopold II en gemalin (België) op het Staatsspoorstation (het huidige station Hollands Spoor) komende uit Amsterdam.

  • Ceremonieel: erewacht in groot tenue van de dienstdoende schutterij (Amsterdamse Schutterij) met vaandel en muziekkorps olv luitenant-kapelmeester Coenen.

Aankomst woning van de Belgische legatie.

  • Ceremonieel: erewacht in groot tenue van het regiment Grenadiers en Jagers met het vaandel de Koninklijke Militaire Kapel olv Völlmar.

20 Oktober 1883 Haagse Courant

WEBP bestand – 89,2 KB 7 downloads

1-3 juli 1891 Staatsbezoek Keizer Wilhelm II van Duitsland

Foto: Jacob Olie, Stadsarchief Amsterdam

Programma militaire muziek

1 juli 1891

Aankomst keizer Wilhelm II per keizerlijke jacht in Amsterdam

  • Bij maritieme ontvangsten ligt de nadruk op scheepsceremonieel. De Kapel der Koninklijke Marine stond op het achterschip, daarvoor de hoofdofficieren. De officieren van de wacht op den bak stond, de commandant op de stoombrug en de schout bij-nacht met zijn adjudant op de zeilbrug. Op een sein met met het bootmansfluitje salueerden de manschappene en joelden driemaal, naar oud-Hollandse trant "Hoezee!" Gespeelde muziek
  • Gespeelde muziek: Heil dir im Siegerkranz (het toenmalige Duitse volkslied), gevolgd door het Wilhelmus.

Aankomst  de Dam.

  • Stafmuziek 7e Regiment Infanterie olv kapelmeester Zaagmans spelen het Duitsche volkslied en het Wilhelmus.

Tijdens het galadiner in het Paleis op de Dam stond H.M. de Koningin-regentes Emma op en bracht een korte heildronk uit op den keizer en de keizerin van Duitschland en riep hen een welkom in Nederland toe. 

  • De Koninklijke Militaire Kapel speelde na de heildronk de muziek "Heil dir im Siegerkranz". Na het beantwoorden van de heildronk door Keizer Wilhelm II speelde de KMK het Wilhelmus. 

2 juli 1891

Grote taptoe op de Dam. Dit was niet een taptoe zoals wij die nu kennen, een taptoe als voorstelling met een choreografie. Het was een grote ceremonie waarbij orkesten stilstaand of in rechte lijnen marcheerden. Het indrukwekkende karakter kwam door de massaliteit, de klank en het militair ceremonieel.

Keizer Wilhelm II en Keizerin Augusta-Victoria (Duitsland) en Koningin-regentes Emma (Nederland) en Prinses von Wied (Prinses Marie van Oranje-Nassau getrouwd met de vorst van Wied) stonden op het balkon van het Paleis op de Dam. Koningin Wilhelmina liet zich tijdens de ceremonie af en toe zien.

  • 12 militaire muziekkapellen o.l.v. adjudant-kapelmeester der Grenadiers Van der Linden speelden. 
  • De taptoe begon met het "Heil dir im Siegerkranz" gevolgd door het Wilhelmus. Daarna volgde "Het Lied des Lijdens en der Glorie", het lied van 's Keizers grote voorvader Willem de Zwijger. Hierna werd de lievelingsmarsch van de Keizer gespeeld, Hohenfriedbergermarsch. Tot slot het Wilhelmus in de oude toonzetting. Daarna begon het défilé onder de tonen van de Mars der Grenadiers (de Grenadiersmars van F. Dunkler).
  • De volgende dag benoemde Keizer Wilhelm II adjudant-kapelmeester Van der Linden tot ridder van de Kroonorde (4e klasse). 

Wilhelmus oude toonzetting

Heil dir im Siegerkanz

Hohenfriedbergermarsch

Bron: Winschoter Courant, 3 juli 1891 en Het Vaderland, 4 juli 1891.

Winschoter Courant, 3 Juli 1891

Afbeelding – 1,3 MB 17 downloads

Het Vaderland, 4 Juli 1891

Afbeelding – 1,1 MB 25 downloads

3 juli 1891

Aankomst in Den Haag op het Staatsspoorstation (het huidige Station Hollands Spoor)

  • De erewacht bestond uit de Haagse schutterij, 200 man sterk onder bevel van kapitein H.M. Horrix, vergezeld door het regimentsvaandel en de kapel van de Haagse schutterij. De tamboers en hoornblazers gaven het signaal dat de trein naderde. Vervolgens begaf het vorstelijk gezelschap zich naar de erewacht, waar de stafmuziek van de dienstdoende schutterij o.l.v. Daniël M.H. Bolten de twee volksliederen speelde en keizer Wilhelm II de inspectie afnam.

 

Bij aankomst bij Paleis Noordeinde stond een erewacht opgesteld van een compagnie van het 1e bataljon Grenadiers onder bevel van kapitein W.G. van der Wijck. Regimentscommandant kolonel Verschoor en de bataljonscommandant luitenant-kolonel Scheltus van IJsseldijk werden aan de Keizer voorgesteld. Aanwezigheid muziek onbekend, maar naar alle waarschijnlijkheid was de Koninklijke Militaire Kapel aanwezig. Op 3 juli 1891 is adjudant-kapelmeester der Grenadiers Van der Linden door Keizer Wilhelm II tot Ridder van de Kroonorde (4e klasse) benoemd. 

 

Aankomst in het Kurhaus Scheveningen

  • Stafmuziek Haagsche schutterij o.l.v. kapelmeester Bolten speelde het Wilhemus van Nassauen en het Heil dir im Siegerkranz. Daarna werd de kapel vervangen door het Philharmonisch orkest die op het terras den Kaisermarsch speelde. 

Vertrek bij station

  • Erewacht van het 5e bataljon Jagers onder bevel van kapitein W.B.J. Duyeker met hoornblazers die het Duitse volkslied inzette zodra de keizer op het perron verscheen. Onder de tonen van het Wilhelmus zette de trein zich in beweging. 

Bron: Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage, 4 juli 1891.

Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage, 4 Juli 1891

Afbeelding – 1.003,5 KB 25 downloads

6 september 1898 Inhuldiging Koningin Wilhelmina

6 september 1898 De Stoet en de Inhuldiging

Aankomst op het station van Amsterdam (vanuit 's Gravenhage)

  • Op het stationsplein staan opgesteld: een compagnie van de Schutterij van Amsterdam als Erewacht met Vaandel en Muziek. En een compagnie van het 7e Regiment Infanterie als Erewacht met het Vaandel en de Muziek

De stoet 

Van het Stationsgebouw naar het Koninklijk Paleis op de Dam

Voor het Koninklijke rijtuig

  • Een eskadron van het 3e Regiment Huzaren met den Standaard en Muziek (te paard)
  • De Koninklijke Militaire Kapel van het Regiment Grenadiers en Jagers

Achter het Koninklijke rijtuig

  • De aan het Station aanwezig geweest zijnde Eerewacht van het 7e Regiment Infanterie met Vaandel en de Muziek (orkest).

Bij het Koninklijk Paleis op de Dam

  • Bij aankomst van Hare Majesteiten op den Dam zal voor den linkervleugel van het Koninklijk Paleis zijn opgesteld een Erewacht van Matrozen en Mariniers met het Stafmuziekkorps van de Koninklijke Nederlandsche Zeemacht.

9 augustus 1898 Nederlandsche Staatscourant

Ceremonieel der plechtige inhuldiging Hare Majesteit de Koningin

Filmbeelden van de inhuldiging van Koningin Wilhelmina. De voice-over zegt dat het prinses Wilhelmina is. Wilhelmina was direct na het overlijden van haar vader koningin. Omdat zij minderjarig is, kon zij nog niet regeren en werd zij ingehuldigd toen zij 18 was.

Bron: Beeld & Geluid 

Ceremonieel der Plechtige Inhuldiging van Hare Majesteit de Koningin in de Nieuwe Kerk in Amsterdam.

  • Voor de linkervleugel van het Koninklijk Paleis staat een compagnie van de Amsterdamse Schutterij met muziek.
  • Voor de ingang van de Nieuwe kerk staat opgesteld: rechts een compagnie Grenadiers met de Koninklijke Militaire Kapel van het regiment Grenadiers en Jagers, en links een compagnie Jagers.
  • De stoet van Hare Majesteit de Koningin van het Koninklijk Paleis wordt voorafgegaan door Herauten van Wapenen met hun trompetters.
  • Bij binnenkomen van Hare Majesteit in de kerk zal door blaasinstrumenten met orgel een preludium van het Wilhelmus worden gespeeld, waarna door een klein koor drie coupletten van het Wilhelmus zullen worden gezongen. 
  • Na de inhuldiging en beëdiging zullen de Herauten van Wapenen met hun trompetters zich begeven buiten de Nieuwe Kerk, ter hoogte van de compagnie Grenadiers. Aldaar zullen de trompetters gezamenlijk de ban openen, waarna de oudste der Herauten van Wapenen met luider stem zal uitroepen: "Hare Majesteit Koningin Wilhelmina is ingehuldigd". Beide Herauten van Wapenen roepen driemaal tegelijk: "Leve de Koningin!" Daarna sluiten de trompetters de ban.
  • Bij het verlaten van de Nieuwe Kerk zal er koraalmuziek klinken.
  • De terugweg van de Nieuwe Kerk naar het Koninklijk Paleis is met hetzelfde ceremonieel als de heenweg.

Koningin Wilhelmina Marsch

Geschreven door kapelmeester der Grenadiers Nicolaas Arie Bouwman in 1898.

De trompet met banier met de Nederlandse Leeuw.
Gebruikt in 1898 bij de inhuldiging van Koningin Wilhelmina.
Vervaardiger: Charles Borromée Mahillo
Koninklijk Huis Archief

Aankomst op station 's Gravenhage (vanuit Amsterdam)

  • Op het stationsplein staan opgesteld: een compagnie van de schutterij van Den Haag met Vaandel en Muziek & een compagnie van het 4e Regiment Infanterie met Vaandel en Muziek. 

De stoet van het stationsplein naar het Paleis Noordeinde

Voor de koets

  • Een eskadron van het 3e Regiment Huzaren met den Standaard en de Muziek (te paard)
  • Een compagnie Grenadiers en een compagnie Jagers met Muziek van de Jagers (orkest). 
  • Herauten van Wapenen met hun trompetters

Achter de koets

  • De aan het station geweest zijnde compagnie met Vaandel en Muziek van de Haagse schutterij & het 4e Regiment Infanterie met Vaandel en Muziek

Aankomst bij Paleis Noordeinde

  • Bij aankomst van Hare Majesteit de Koningin zal een erewacht van het Regiment Grenadiers en Jagers met Vaandel en Muziek zijn opgesteld. 

9 Aug 1898 Staatscourant Inhuldiging Wilhelmina Blz 1

Afbeelding – 723,0 KB 26 downloads

9 Aug 1898 Staatscourant Inhuldiging Wilhelmina Blz 2

Afbeelding – 787,9 KB 28 downloads

9 Aug 1898 Staatscourant Inhuldiging Wilhelmina Blz 3

Afbeelding – 796,5 KB 24 downloads

9 Aug 1898 Staatscourant Inhuldiging Wilhelmina Blz 4

Afbeelding – 780,1 KB 27 downloads

 

11 september 1898

Kinderaubade

Kinderaubade voor Koningin Wilhelmina in de tuin van Paleis Huis ten Bosch

  • 1450 kinderen zongen begeleidt door de Koninklijke Militaire Kapel o.l.v. kapelmeester Bouwman
  • Trompet kondigt komst van de Koningin aan. Kinderen en orkest spelen het Wilhelmus en de Oranje-Nassau-Cantate.
  • De Oranje-Nassau-Cantate is gecomponeerd door Catharina van Rennes voor meerstemmig kinderkoor en de Koninklijke Militaire Kapel. Het is speciaal voor de aubade van de Inhuldigingsfeesten voor deze gelegenheid geschreven. 

De Morgenpost, 12 september 1898


18 mei - 29 juli 1899 Eerste Vredesconferentie Den Haag

24 mei 1899

Aankomstfeest gedelegeerden Vredesconferentie

Welkom in Huis ten Bosch door H.M. Koningin Wilhelmina en minister van buitenlandse zaken Willem Hendrik de Beaufort. 

De gala-avond werd opgeluisterd door de Koninklijke Militaire Kapel o.l.v. Bouwman en de dd. schutterij. 

Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad, 23 mei 1899

12 juni 1899

Extra concert Kurhaus

De Telegraaf, 1 juni 1899

Extra concert voor gezelschap van de Vredesconferentie in Kurhaus Scheveningen

  • door de muziek der schutterij op het terras en afwisselend met een burgerorkest op de dansavond in de conversatiezaal.

14 Juni 1899, Het Vaderland

Afbeelding – 979,3 KB 30 downloads

17 juni 1899

Kunstavond Vredescongres

Algemeen Handelsblad, 18 juni 1899

In het gebouw van de Kunst en Wetenschappen te 's Gravenhage.

Aangeboden aan de gedelegeerden van de Vredesconferentie door de Nederlandse regering. 

"Het programma kenmerkte zich door het echt nationale karakter, dat het meest uitkwam in de met grooten bijval uitgevoerde nationale dansen, de geschiedkundige tableaux, de uitvoering van oud-Nederlandsche liederen door de Koninklijke Militaire Kapel en het optreden van de Haagschen violist Johannes Wolff."

18 juni 1899 Algemeen Handelsblad Kunstavond Vredescongres

Afbeelding – 1,3 MB 28 downloads

De Avondpost, 18 juli 1899

8 juli 1899

Feestviering 70 jaar Grenadiers en Jagers

Het Algemeen Handelsblad van 8 juli 1899: "Het loopt tegen halftwaalf. De tribune in het Malieveld opgeslagen, vult zich langzamerhand met schitterende uniformen, gedragen door de militaire attaché's van de gedelegeerden ter vredesconferentie en de vroolijke zomertoiletjes van de talrijke dames die de revue komen aanschouwen."

Militaire attaché's van de gedelegeerden van de Vredesconferentie in 1899.

Ceremonie jubileumviering op het Malieveld

  • De stafmuziek van de Grenadiers, de Koninklijke Militaire Kapel, speelt olv kapelmeester Bouwman het Wilhelmus, de mars Leven het Regiment Grenadiers van Bouwman en na een roffel van de tamboers volgt nogmaals het Wilhelmus. 
  • Na driemaal "Leve de Koningin!" te hebben geroepen op verzoek van Commandant van het Regiment Grenadiers De Bock valt de kapel in met het Wilhelmus in de oude toonzetting. 
  • De ban werd geopend en gesloten (tamboersignaal) voor het toekennen van onderscheidingen en het verhogen van rangen van de officieren.
  • Het defilé start op de tonen van de Grenadiersmars van F. Dunkler. 

"Daar weerklinkt marschmuziek in de verte: steeds nader komend. Het feestvierende regiment rukt aan ter parade op den weg hartelijk toegejuicht. Kranig komen de troepen het paradeveld binnen. De kolonel-commandant rijdt met zijn adjudant tot voor de tribune en maakt zijne opwachting aan de gasten: alle ministers, de gedelegeerden, de generaals alhier verblijf houdende en oud-officieren van het regiment onder wie Generaal De Petit. De stafmuziek doet het Wilhelmus hooren, de vertegenwoordiger van H.M. de Koningin, generaal-majoor jhr. Laman Trip, adj. van H.M. in buitengewonen dienst, rijdt met Hr. Ms. ordonnance-officier, graaf Dumonceau, het veld op. De staf zet zich in beweging om den generaal te ontvangen. Achtereenvolgens brengen de detachementen van de verschillende wapens alhier in garnizoen hun hulde, door voor hen kolonel De Bock te marcheren en den eere-marsch te blazen. Daarna stelt de luitenant-generaal Kool zich aan het hoofd van den Staf en begint zijne inspectie onder de tonen van Bouwmans nieuwen feestmarsch. De inspectie is spoedig afgeloopen en de troepen trekken samen in carré, één flank, voor de tribune open. De tamboers slaan den roffel, het Wilhelmus weerklinkt, de militairen salueeren en de dames op de tribune staan op van hun zitplaatsen. "

Inspectiemars

Leve het Regiment Grenadiers

Wilhelmus oude toonzetting

Openen en sluiten van de ban

Defileermars

Grenadiersmars


1901 Huwelijk Wilhelmina en prins Hendrik

7 februari 1901

Tijdens het déjeuner bracht de Koninklijke Militaire Kapel acht muziekstukken ten gehore:

  1. Bouman – Oranje-Mecklenburg Feestmarsch

  2. Bizet – Fantaisie uit de opera Carmen

  3. Thomas – Entr’acte uit de opera Mignon

  4. Strauss – Neu Wien

  5. Delibes – Czardas uit Coppélia

  6. Schubert – Rosamunde

  7. Ziehrer – 1900 Valse

  8. Dunkler – Grenadiersmars

Na afloop van het muzikale programma volgden een heildronk en verschillende toespraken. Ter afsluiting van deze plechtige bijeenkomst werden de volksliederen “Heil dir im Siegerkranz” en het Wilhelmus gespeeld.

 

8 februari 1901

In de avond vertrok het koninklijke paar van Paleis Noordeinde naar Paleis Het Loo. Bij vertrek stond een erewacht van Grenadiers opgesteld met het regimentsvaandel en de Koninklijke Militaire Kapel. Het Wilhelmus werd gespeeld toen koningin Wilhelmina en Prins Hendrik bij Paleis Noordeinde vertrokken. 

9 feb 1901 Utrechtsche Courant

Afbeelding – 1,2 MB 27 downloads

9 feb 1901 Haagsche Courant

Afbeelding – 1,1 MB 27 downloads

7 feb 1901 De Grondwet

Afbeelding – 911,2 KB 24 downloads

1907 Staatsbezoek Keizer Wilhelm II 

Donderdag 13 december 1907

Aankomst keizer Wilhelm II per marineschip genaamd de Hohenzollern in IJmuiden.

  • Kapel van de marine stond op het schip de Friesland en speelde 'Heil dir im Siegerkranz'.

Vrijdag 14 december 1907

Aankomst te Amsterdam

  • Bij de aankomst van Koningin Wilhelmina en Z.K.H. de Prins in de haven klonk het Wilhelmus, orkest onbekend.
  • De Kapel van de marine aan boord van het laatste vaartuig (de Friesland) speelde 'Heil dir im Siegerkranz'.

Op de Dam

  • Bij aankomst speelde een militaire kapel (welke onbekend) 'Heil dir im Siegerkranz' gevolgd door het 'Wilhelmus van Nassauen' en de inspectie van de erewacht.
  • De KMK speelde tijdens het galadiner in het Paleis op de Dam. 

Bron: Stadsarchief Amsterdam. Vervaardiger: Groote & Co, B.

Datering: 13 december 1907

Bezoek van de Duitse keizer Wilhelm II. De keizer met koningin Wilhelmina en prins Hendrik in een open galarijtuig op de Dam. Op de achtergrond het 'Monument ter herinnering aan den volksgeest van 1830-1831'

De KMK - stafmuziek der Grenadiers en Jagers - speelde o.a. twee liederen van Valerius gearrangeerd door directeur N.A. Bouwman. Deze liederen zijn aangeboden aan Keizer Wilhelm II. 

Bron: De Hollandsche Revue 1 juli 1929, 34e jaargang nr. 13. Artikel De Koninklijke Militaire Kapel geschreven door Eerste Luitenant der Grenadiers C.L. Boer

Bron: 16 dec 1907 Het Nieuws van den Dag

Vertrek Dam naar Amsterdam Centraal

  • Bij vertrek speelde de muziek van de Marine wederom het 'Heil dir im Siegerkranz'.
  • Bij Amsterdam Centraal stond de erewacht van de Grenadiers met het regimentsvaandel en de muziek opgesteld. De KMK speelde bij aankomst van de keizer op het station én bij het vertrek van de keizer 'Heil dir im Siegerkranz'.

Bron: 16 dec 1907 Het Nieuws van den Dag

16 dec 1907 Het Nieuws van den Dag

Afbeelding – 1,3 MB 24 downloads